ผ้ากำมะหยี่ มีลักษณะอย่างไร มีเนื้อผ้าประเภทไหนบ้าง

ผ้ากำมะหยี่ (Velvet) คือเนื้อผ้าทอที่มีโครงสร้างพิเศษเรียกว่า Pile หรือขนสั้นหนาแน่นบนผิวผ้า ทำให้ผิวสัมผัสนุ่ม ลื่น เงาวาว และเล่นแสงเป็นมิติ ในบรรดาชนิดผ้าทอเพื่อตัดเย็บเสื้อผ้า กำมะหยี่ถือเป็นเนื้อผ้าแต่ละชนิดที่โดดเด่นที่สุด สามารถแสดงความสวยงามพรีเมียมได้แม้มองเห็นในระยะไกล

วัตถุดิบที่ใช้ทอกำมะหยี่มีหลากหลาย ตั้งแต่ไหม ฝ้าย เรยอน โพลีเอสเตอร์ ไปจนถึงผสมสแปนเด็กซ์เพื่อให้ยืดได้ ผ้ากำมะหยี่นิยมตัดเย็บชุดราตรี ชุดออกงาน ชุดเทศกาล เสื้อแจ็คเก็ตและเสื้อกันหนาว เพราะให้ลุคหรูหราและเก็บความอบอุ่นได้ดี บทความนี้รวมความรู้พื้นฐาน ประเภท วิธีเลือกตัดเย็บตามโอกาส และวิธีดูแลให้ขนไม่แบน

ลักษณะเด่นของผ้ากำมะหยี่ที่แตกต่างจากผ้าชนิดอื่น

ผ้ากำมะหยี่มีต้นกำเนิดในเอเชียและตะวันออกกลางมายาวนานกว่า 2,000 ปี ก่อนแพร่หลายไปยังยุโรปผ่านเส้นทางสายไหม กำมะหยี่ในยุคแรกทอจากไหมแท้และเป็นผ้าของชนชั้นสูงและราชวงศ์ ในไทยเริ่มใช้ในงานพิธีและเครื่องแต่งกายช่วงสมัยรัชกาลที่ 4-5 ผ่านการค้าขายกับตะวันตก

สิ่งที่ทำให้กำมะหยี่ต่างจากเนื้อผ้าชนิดอื่นคือกระบวนการทอที่ใช้เส้นด้ายสองชุดซ้อนกันแล้วตัดให้เกิดเป็นขนตั้งบนผิว ขนเหล่านี้เรียกว่า Pile เรียงตัวสม่ำเสมอและหนาแน่นจนเกิดเป็นพื้นผิวเฉพาะตัว เมื่อมองผ้าจากมุมต่างกัน สีจะดูเข้มและอ่อนลงเพราะการสะท้อนแสงของขน ทำให้เสื้อผ้าตัดจากกำมะหยี่ดูมีมิติและลึก ต่างจากผ้าทั่วไปที่ผิวเรียบและสีดูสม่ำเสมอ

ผ้ากำมะหยี่มีน้ำหนักมากกว่าผ้าชนิดอื่นในความหนาเดียวกัน เพราะโครงสร้าง Pile หนาแน่น ทำให้ผ้าทิ้งตัวสวยและให้รูปทรงดี เหมาะกับการตัดเย็บเป็นชุดที่ต้องการความหรูหรา คำศัพท์ที่ควรรู้ ได้แก่ Velvet (ภาษาอังกฤษของกำมะหยี่) Pile (ขนสั้นบนผิว) Warp (เส้นด้ายยืน) Weft (เส้นด้ายขวาง)

ผ้ากำมะหยี่ทำมาจากอะไร เหมาะกับเสื้อผ้าประเภทไหน

ผ้ากำมะหยี่ทำได้จากเส้นใย 5 ชนิดหลัก แต่ละชนิดให้คุณสมบัติและช่วงราคาต่างกัน และเหมาะกับเสื้อผ้าคนละแบบ

ผ้ากำมะหยี่จากไหม (Silk Velvet)

กำมะหยี่ระดับลักชัวรีที่ทอจากเส้นใยไหมแท้ทั้งหมด ผิวเงาวาวที่สุด สัมผัสนุ่มลื่นที่สุด ทิ้งตัวสวยเมื่อตัดเป็นชุด แต่ราคาสูงเป็นหลักพันถึงหมื่นบาทต่อเมตร เหมาะกับชุดราตรีระดับไฮเอนด์ ชุดเจ้าสาว และเดรสค็อกเทล การดูแลต้องซักแห้งหรือซักมือเท่านั้น

ผ้ากำมะหยี่จากฝ้าย (Cotton Velvet)

ทำจากเส้นใยฝ้ายแท้ ผิวสัมผัสนุ่มแต่หนากว่ากำมะหยี่ไหม ทนทาน ระบายอากาศได้ดีกว่ากำมะหยี่ใยสังเคราะห์ ราคาประมาณ 200-500 บาทต่อเมตร เหมาะกับเสื้อแจ็คเก็ต เสื้อโค้ทกันหนาว กางเกง และเสื้อผ้าที่ใส่ในห้องแอร์หรือฤดูหนาว

ผ้ากำมะหยี่จากโพลีเอสเตอร์ (Polyester Velvet)

ทำจากเส้นใยสังเคราะห์ ราคาเข้าถึงได้ที่สุดประมาณ 80-150 บาทต่อเมตร สีไม่ตก ดูแลง่าย ทนรอยยับ แต่ระบายอากาศไม่ดีและร้อน เหมาะกับชุดเทศกาลคริสต์มาส ปีใหม่ ตรุษจีน ที่ใส่เป็นโอกาสพิเศษไม่ใส่บ่อย

ผ้ากำมะหยี่จากเรยอน/วิสโคส (Rayon/Viscose Velvet)

ทำจากเส้นใยเซลลูโลสที่ผลิตจากพืช ให้ผิวสัมผัสและความเงาวาวใกล้เคียงไหมในราคาที่ถูกกว่ามาก ประมาณ 300-700 บาทต่อเมตร นิยมใช้ตัดชุดราตรีและเดรสคุณภาพปานกลางถึงสูง การดูแลต้องซักแห้งหรือซักมือเพราะเรยอนหดง่ายเมื่อโดนน้ำร้อน

ผ้ากำมะหยี่ผสมสแปนเด็กซ์ (Stretch Velvet)

ผสมเส้นใยสแปนเด็กซ์ 2-5% เพิ่มความยืดหยุ่น เหมาะกับเสื้อผ้าที่ต้องเข้ารูป เช่น ชุดเต้นรำ ชุดแฟชั่นรัดรูป เดรสเข้ารูป บอดี้สูท และเลกกิ้งแฟชั่น ราคาประมาณ 150-400 บาทต่อเมตร

ประเภทของผ้ากำมะหยี่

นอกจากแบ่งตามวัตถุดิบ ผ้ากำมะหยี่ยังแบ่งได้ตามเทคนิคการทอและการตกแต่ง ซึ่งแต่ละแบบเหมาะกับเสื้อผ้าคนละสไตล์

Crushed Velvet

เป็นกำมะหยี่ขนยับ ผ่านการบีบอัดและบิดให้ขนเรียงตัวไม่เป็นระเบียบ ทำให้สะท้อนแสงเป็นมิติและให้ลุคหรูหราที่แตกต่างจากกำมะหยี่ทั่วไป นิยมตัดชุดราตรี ค็อกเทลเดรส และเสื้อแฟชั่นที่ต้องการความโดดเด่น

Panne Velvet

คือกำมะหยี่ที่ขนถูกรีดให้เรียบไปทางเดียว ทำให้ผิวเงาวาวสม่ำเสมอ ใช้กับชุดที่ต้องการความเงาประกาย เช่น ชุดเต้นรำ ชุดแสดงบนเวที และชุดเทศกาล

Devoré หรือ Burnout Velvet

คือกำมะหยี่กัดลาย ใช้สารเคมีกัดเส้นใยบางส่วนให้หายไป ส่วนที่กัดจะโปร่งแสง ส่วนที่เหลือยังคงเป็นขนกำมะหยี่ ให้ลุคโปร่งบางและซับซ้อน นิยมในชุดราตรี เดรสค็อกเทล และเสื้อผ้าสไตล์วินเทจ

Chiffon Velvet

คือกำมะหยี่บางพิเศษที่มีน้ำหนักเบา ทำจากไหมหรือเรยอนผสมกับเส้นใยบางอื่น ใช้กับเสื้อผ้าที่ต้องการความหรูหราแต่ไม่หนา เช่น ชุดเดรสฤดูร้อนแบบในร่ม และเสื้อชั้นนอกบาง

Mirror Velvet

หรือกำมะหยี่กระจก เป็นกำมะหยี่บางและเบาเป็นพิเศษ ผิวเรียบและเงาวาวคล้ายกระจก เหมาะกับชุดออกงาน ชุดเทศกาล และเสื้อผ้าแฟชั่นที่ต้องการความเปล่งประกาย

Plain Velvet

หรือกำมะหยี่ขนเรียบทั่วไป เป็นชนิดพื้นฐานที่ใช้กับเสื้อผ้าแทบทุกประเภท ตั้งแต่ชุดราตรีคลาสสิก เสื้อแจ็คเก็ต กางเกง ไปจนถึงเสื้อคาร์ดิแกน

ผ้ากำมะหยี่ vs Velour vs Velveteen เนื้อผ้าแต่ละชนิดต่างกันอย่างไร

ผู้ที่หาซื้อผ้าตัดเสื้อมักสับสนระหว่างเนื้อผ้าแต่ละชนิดของทั้งสามนี้ เพราะหน้าตาคล้ายกัน แต่กระบวนการผลิตและคุณสมบัติต่างกัน

Velour เป็นผ้าถักที่เลียนแบบลุคของกำมะหยี่แต่ยืดได้ ราคาถูกกว่า เหมาะกับเสื้อผ้าใส่สบายและเสื้อกันหนาวที่ต้องการความยืดหยุ่น Velveteen เป็นผ้าทอที่มีขนสั้นกว่ากำมะหยี่ ทำจากฝ้ายเป็นหลัก ดูเรียบกว่าและไม่เงา ราคาประหยัด เหมาะกับเสื้อแจ็คเก็ตลำลอง กางเกง และเสื้อเด็ก ส่วน Velvet แท้คือกำมะหยี่ทอที่ให้ความหรูหราสูงสุด เหมาะกับชุดออกงานและชุดราตรี

ข้อดีของผ้ากำมะหยี่สำหรับการตัดเย็บเสื้อผ้า

ผ้ากำมะหยี่มีข้อดีหลายอย่างที่ทำให้นักออกแบบและช่างตัดเสื้อยังคงเลือกใช้ในชุดออกงานและชุดเทศกาล

ผิวสัมผัสนุ่มและเงาวาวเป็นเอกลักษณ์ที่ชนิดผ้าอื่นเลียนแบบยาก เพราะโครงสร้าง Pile หนาแน่นและสม่ำเสมอ การเล่นกับแสงทำให้สีบนเสื้อผ้าดูลึกและมีมิติ ชุดราตรีจากกำมะหยี่จึงโดดเด่นแม้แสงสลัว เหมาะกับงานกลางคืนและงานเลี้ยงพิธีการ

ทิ้งตัวสวย น้ำหนักของผ้ากำมะหยี่ทำให้ตัวผ้าทิ้งตัวเป็นเส้นโค้งสวยงามเมื่อตัดเย็บเป็นเดรส กระโปรง หรือเสื้อทรงปล่อย รูปทรงของเสื้อผ้าจึงสง่าและมีระดับ ต่างจากผ้าบางที่ฟุ้งเบาเกินไป

เก็บความอบอุ่นและกันหนาวได้ดี ความหนาแน่นของขนช่วยกักเก็บความร้อนของร่างกาย เหมาะกับเสื้อแจ็คเก็ต เสื้อโค้ทฤดูหนาว และเสื้อผ้าใส่ในประเทศเขตหนาว ในไทยใส่ในฤดูหนาวภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้ดี

สีสันเข้มและสวย กำมะหยี่ย้อมสีติดทนนาน โดยเฉพาะสีเข้มอย่างแดงเลือดหมู ดำสนิท น้ำเงินกรมท่า เขียวมรกต ม่วงเข้ม ดูเปล่งประกายและคลาสสิก จึงเป็นที่นิยมในชุดออกงานและชุดเทศกาล

หลากหลายเส้นใยและประเภท ผู้ใช้สามารถเลือกกำมะหยี่ตามงบประมาณและประเภทเสื้อผ้า ตั้งแต่โพลีเอสเตอร์ราคา 80 บาทต่อเมตรสำหรับชุดเทศกาล ไปจนถึงไหมแท้ราคาหลายพันบาทสำหรับชุดราตรีไฮเอนด์

ข้อเสียและข้อจำกัดของผ้ากำมะหยี่

แม้จะมีข้อดีหลายอย่าง แต่ผ้ากำมะหยี่ก็มีข้อจำกัดที่ต้องพิจารณาก่อนเลือกใช้ตัดเสื้อผ้า

ร้อนและไม่ระบายอากาศ โดยเฉพาะกำมะหยี่จากโพลีเอสเตอร์ ทำให้ไม่เหมาะกับเสื้อผ้าใส่ประจำวันในประเทศเขตร้อนชื้นอย่างไทย กำมะหยี่จากไหมและฝ้ายระบายอากาศได้ดีกว่ากำมะหยี่ใยสังเคราะห์ แต่ก็ยังไม่เหมาะกับการใส่กลางแจ้งในฤดูร้อน ส่วนใหญ่ใส่ในห้องแอร์ ฤดูหนาว หรือโอกาสพิเศษ

ดูแลรักษายาก ผ้ากำมะหยี่ส่วนใหญ่ไม่ควรซักเครื่องด้วยโหมดปกติ บางชนิดต้องซักแห้งเท่านั้น การรีดต้องระมัดระวังไม่ให้ขนแบน ทำให้ค่าใช้จ่ายในการดูแลสูงกว่าผ้าทั่วไป

ขนแบนง่ายเมื่อกดทับนาน ๆ บริเวณที่นั่งทับหรือสะพายกระเป๋าจะมีจุดที่ขนเรียบลงและสีดูซีดกว่าส่วนอื่น ทำให้ชุดดูเก่าก่อนเวลา

ตัดเย็บยากกว่าผ้าทั่วไป กำมะหยี่ลื่นและเลื่อนได้ระหว่างเย็บ ต้องใช้เทคนิคช่างเฉพาะ ผ้ากำมะหยี่หลายชนิดยังต้องตัดผ้าให้ขนเรียงไปทางเดียวกันทั้งชุด ไม่อย่างนั้นสีจะดูต่างกันชัดเจน ทำให้สิ้นเปลืองเนื้อผ้า

ราคาแพงสำหรับชนิดธรรมชาติ กำมะหยี่จากไหมและฝ้ายคุณภาพสูงราคาสูงกว่าผ้าทั่วไปหลายเท่า ทำให้ต้นทุนการตัดเย็บสูง

ผ้ากำมะหยี่เหมาะกับการตัดเสื้อผ้าประเภทไหน

ผ้ากำมะหยี่ตัดเสื้อผ้าได้หลากหลายประเภท ขึ้นอยู่กับโอกาสและสไตล์

• ชุดราตรีและเดรสออกงาน

ชุดราตรียาว ค็อกเทลเดรส ชุดเจ้าสาว เหมาะกับกำมะหยี่จากไหมหรือเรยอนที่ทิ้งตัวสวยและเงาวาว สีเข้มอย่างแดงเลือดหมู ดำ น้ำเงินกรมท่า เขียวมรกต ให้ลุคหรูหราคลาสสิก ดีไซน์ที่นิยมคือเดรสเปิดไหล่ คอลึก หรือทรงเข้ารูปยาวถึงพื้น

• เสื้อแจ็คเก็ตและเสื้อโค้ทกันหนาว

แจ็คเก็ตและเสื้อโค้ทจากกำมะหยี่ฝ้ายเป็นที่นิยมในชุดออฟฟิศและชุดเซมิ-ฟอร์มัล เก็บความอบอุ่นได้ดี ให้ลุคสุภาพและมีระดับ เหมาะกับฤดูหนาวภาคเหนือของไทยและประเทศเขตหนาว สีดำ น้ำตาล กรมท่า เป็นโทนยอดนิยม

• ชุดเทศกาล

ชุดคริสต์มาส ปีใหม่ ตรุษจีน วันแห่งความรัก เหมาะกับกำมะหยี่จากโพลีเอสเตอร์หรือเรยอนสีแดงเข้ม ดำ น้ำเงิน เขียวมรกต ใส่เป็นโอกาสพิเศษไม่ใส่บ่อย จึงไม่ต้องเลือกชนิดทนการซัก ราคาประหยัดและให้ลุคหรูหรา

• ชุดเข้ารูปและแฟชั่น

เดรสรัดรูป บอดี้สูท เลกกิ้งแฟชั่น ชุดเต้นรำ ใช้กำมะหยี่ผสมสแปนเด็กซ์ (Stretch Velvet) ที่ยืดได้ตามการเคลื่อนไหวของร่างกาย ผ้ากำมะหยี่ที่คนไทยรู้จักในชื่อ “กำมะหยี่เกาหลี” ส่วนใหญ่คือชนิดนี้

• ชุดสำหรับเด็กในโอกาสพิเศษ

ชุดเด็กในงานแต่งงาน งานวันเกิด ชุดถ่ายภาพครอบครัว เหมาะกับกำมะหยี่บางที่ไม่หนาเกินไป สีพาสเทลหรือสีเข้มขึ้นกับโอกาส กำมะหยี่จากโพลีเอสเตอร์สำหรับเด็กเหมาะกับงบประหยัด

• เสื้อแฟชั่นทั่วไป

เสื้อแขนยาว เสื้อคาร์ดิแกน เสื้อแฟชั่นสตรีทแวร์ ใช้กำมะหยี่บางจากฝ้ายหรือเรยอน เหมาะกับการแต่งตัวประจำวันในห้องแอร์ ผสมกับยีนส์หรือกระโปรงเพื่อให้ลุคไม่หรูเกินไป

วิธีดูแลรักษาผ้ากำมะหยี่

การดูแลเสื้อผ้ากำมะหยี่ต่างจากเสื้อผ้าทั่วไป ต้องเลือกวิธีตามชนิดของวัตถุดิบ

เสื้อผ้ากำมะหยี่จากโพลีเอสเตอร์ซักเครื่องได้ด้วยโหมดถนอมผ้า ใช้น้ำเย็นหรือน้ำอุ่นไม่เกิน 30°C เสื้อผ้ากำมะหยี่จากฝ้ายซักมือหรือซักเครื่องโหมดเบา ส่วนเสื้อผ้าจากกำมะหยี่ไหมและเรยอนต้องซักแห้งหรือซักมือเท่านั้น ใช้น้ำยาซักผ้าสำหรับผ้าละเอียด ไม่ใช้น้ำยาฟอกขาว ตากในที่ร่ม ไม่ตากแดดจัดเพราะสีอาจซีด

ขั้นตอนการซักมือเสื้อผ้ากำมะหยี่ เริ่มจากเทน้ำเย็นและน้ำยาซักผ้าอ่อนลงในอ่าง คนให้ละลาย จุ่มเสื้อกำมะหยี่ลงและกดเบา ๆ ไม่ขยี้ แช่ไว้ 5-10 นาที ล้างด้วยน้ำเย็นจนสะอาด ไม่บิดผ้า ใช้ผ้าขนหนูซับน้ำออกแล้วแขวนตากในที่ร่มลมโกรก หากผ้ามีคราบเฉพาะที่ ให้เช็ดด้วยฟองน้ำชุบน้ำสบู่อ่อนเฉพาะจุดก่อนซักทั้งตัว

การรีดเสื้อกำมะหยี่ต้องรีดด้านในของผ้า ไม่รีดด้านขนตรง ๆ เพราะความร้อนและน้ำหนักของเตารีดจะกดขนให้แบน วางเสื้อกลับด้านบนโต๊ะรีดและใช้เตารีดที่อุณหภูมิต่ำถึงปานกลาง หากต้องรีดด้านขนให้ใช้ผ้าขาวบางวางทับก่อนรีด ทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดคือใช้เครื่องอบไอน้ำ (Steamer) แขวนเสื้อและพ่นไอน้ำให้รอยยับคลายเอง

การเก็บเสื้อผ้ากำมะหยี่ควรแขวนในตู้เสื้อผ้า ไม่พับ เพราะรอยพับจะทำให้ขนตรงแนวพับแบนถาวร ใช้ไม้แขวนไหล่กว้าง ไม่เก็บในถุงพลาสติกที่อาจอับชื้น หากขนแบนแล้วใช้เครื่องอบไอน้ำพ่นและใช้แปรงขนนุ่มแปรงเบา ๆ ในทิศทางของขน ขนจะค่อยฟูกลับมา ไฟฟ้าสถิตในเสื้อกำมะหยี่ใยสังเคราะห์แก้โดยพ่นสเปรย์ลดไฟฟ้าสถิตหรือใช้น้ำยาปรับผ้านุ่มระหว่างซัก

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผ้ากำมะหยี่

เนื้อผ้ากำมะหยี่เป็นแบบไหน

เนื้อผ้านุ่มลื่น มีน้ำหนัก ทิ้งตัวสวย ผิวมีขนสั้นหนาแน่นที่เรียงตัวสม่ำเสมอ เล่นแสงเป็นมิติเมื่อมองจากมุมต่างกัน สัมผัสหรูหราคล้ายขนสัตว์อ่อน แต่ไม่ฟูเหมือนขนหนา เหมาะกับการตัดเย็บเสื้อผ้าที่ต้องการความหรูหรา

ผ้ากำมะหยี่ใช้ทำอะไร

ใช้ตัดเย็บชุดราตรี ค็อกเทลเดรส ชุดเจ้าสาว ชุดออกงาน ชุดเทศกาลคริสต์มาส ปีใหม่ ตรุษจีน เสื้อแจ็คเก็ตและเสื้อโค้ทกันหนาว เดรสเข้ารูป ชุดเต้นรำ ชุดเด็กในโอกาสพิเศษ และเสื้อแฟชั่นทั่วไป

ผ้ากำมะหยี่ใส่ดีไหม

กำมะหยี่ มีเนื้อผ้าหรูหราสวยงาม ผิวสัมผัสนุ่ม ทิ้งตัวสวย กันหนาวได้ดี สีเข้มเปล่งประกาย แต่มีข้อจำกัดคือร้อนในสภาพอากาศไทย ดูแลรักษายาก ขนแบนง่ายเมื่อกดทับ และตัดเย็บยากกว่าผ้าทั่วไป เหมาะกับใส่ในโอกาสพิเศษและฤดูหนาวมากกว่าใส่ประจำวันในประเทศเขตร้อน

ผ้ากำมะหยี่ ซักได้ไหม ซักอย่างไร

ซักได้ กำมะหยี่จากโพลีเอสเตอร์ซักเครื่องโหมดถนอมผ้าได้ที่อุณหภูมิน้ำไม่เกิน 30°C กำมะหยี่จากฝ้าย ควรซักมือหรือซักเครื่องโหมดเบา กำมะหยี่จากไหมและเรยอนต้องซักแห้งหรือซักมือเท่านั้น ห้ามซักเครื่อง การซักมือใช้น้ำเย็นและน้ำยาซักผ้าสำหรับผ้าละเอียด แช่ไม่เกิน 10 นาที กดเบาๆ ไม่ขยี้ ไม่บิด ตากในที่ร่มลมโกรก ไม่ใช้น้ำยาฟอกขาวและไม่ตากแดด